Van schets naar realistische tuinbeleving

In de wereld van tuinarchitectuur en -ontwerp is visualisatie essentieel. Klanten moeten zich een beeld kunnen vormen van hun toekomstige buitenruimte voordat de eerste spade de grond in gaat. Marlies Scheppers van tekenbureau Imperata in België speelt hierin een cruciale rol. Met SketchUp en aanverwante software creëert zij professionele 3D-visualisaties en technische plannen voor tuinarchitecten en tuinaannemers. Wat begon als noodoplossing voor het bedrijf van haar man, groeide uit tot een succesvol bureau dat jaarlijks zo’n 150 tuinprojecten visualiseert. In deze user case deelt Marlies hoe zij SketchUp inzet voor exterieurontwerp, welke workflow zij hanteert en hoe zij zo efficiënt mogelijk werkt.

Van YouTube-tutorials naar professioneel tekenbureau

Marlies’ reis in de wereld van 3D-visualisatie begon organisch. “Ik heb zelf nooit een opleiding gevolgd in de grafische sector of technisch tekenen,” vertelt ze. “Ik ben erin gerold door mijn man, die tien jaar geleden zelfstandig tuinaannemer was. We merkten dat klanten zich steeds moeilijker een beeld konden vormen van het ontwerp.”

Die behoefte aan visualisatie bracht haar in 2016 bij SketchUp. Aanvankelijk leerde ze zichzelf het programma aan via YouTube-tutorials, maar al snel liep ze tegen de beperkingen van zelfstudie aan. “Als je een tuin hebt met een hoogteverschil van 5 meter van voor naar achter, wordt het complex. Dan kom je er niet met een paar tutorials.”

De doorbraak kwam in 2018 toen Marlies een basistraining volgde bij Masters in SketchUp. “Dat interesseerde me zo enorm dat ik besloot er mijn beroep van te maken.” Wat begon als bijverdienste groeide uit tot een fulltime bureau. De vraag van tuinarchitecten en -aannemers in de regio bleef maar toenemen.

Twee workflows voor verschillende behoeften

Marlies maakt onderscheid tussen twee werkwijzen, afhankelijk van wat de klant nodig heeft. “Mijn eerste manier is alleen 3D-visualisaties. Dan krijg ik van de tuinarchitect of -aannemer een schets of uitwerking die ik importeer in SketchUp. Daarbovenop teken ik de 3D-omgeving uit.”

Het bijzondere van haar aanpak is dat de SketchUp-tekening relatief leeg blijft. “De vegetatie doe ik bijvoorbeeld met mijn rendersoftware, waarin een uitstekende plantenbibliotheek zit. De woning en het perceel staan in SketchUp, maar de verdere invulling met planten en materialen doe ik met renderen. Dat houdt mijn SketchUp-bestand licht en werkbaar.”

De tweede workflow komt in beeld wanneer klanten ook 2D-technische plannen nodig hebben. “Dan wordt het veel gedetailleerder. Ik werk dan intensiever met scènes, tags en styles in SketchUp. Voor pure visualisatie moet het snel gaan, maximaal één dag per project. Voor volledige plannen werk ik veel preciezer.”

Efficiëntie als sleutel tot succes

Met 150 projecten per jaar is efficiëntie cruciaal. Marlies heeft haar workflow tot in detail geoptimaliseerd. “In het begin heb ik echt gesukkeld in SketchUp omdat het te lang duurde. Als je dit professioneel doet, moet het efficiënt gaan. Je kunt niet meer dan één dag aan een visualisatieproject werken.”

Haar oplossing? Maatwerkbibliotheken en templates.

“Ik heb een uitgebreide componentenbibliotheek waarin alles opgeschoond is zoals het moet zijn. Mijn materialenbibliotheek in SketchUp is gekoppeld aan mijn renderpakket. Met één klik worden beide programma’s aan elkaar gelinkt. Dat scheelt enorm veel tijd.”

Deze gestructureerde aanpak stelt haar in staat om snel te schakelen. “Als ik beelden doorstuur aan een tuinarchitect en die belt diezelfde dag nog met wijzigingen, heb ik de beelden meestal nog diezelfde dag aangepast en opnieuw verstuurd. Dat kan omdat ik alles zelf doe en niet uitbesteed aan onderaannemers of mensen in het buitenland.”

De kracht van visualisatie in het verkoopproces

Voor Marlies’ klanten, de tuinarchitecten en -aannemers, is de toegevoegde waarde van 3D-visualisaties duidelijk. “Een 3D-visualisatie verkoopt het project veel beter en sneller. Als tuinarchitecten langsgaan met 3D-beelden, is het veel sneller verkocht dan met alleen een 2D-plan. Er is minder discussie, minder twijfel en minder keuzestress.”

Maar de visualisaties helpen niet alleen bij de verkoop aan eindklanten. “Ik heb tuinarchitecten die al bij het voorontwerp met 3D werken. Dan krijgen ze de beelden en zeggen: ‘Oeh, dat ziet er toch nog niet zo goed uit.’ Ze kunnen hun eigen ontwerp bijstellen aan de hand van de visualisaties. Dat is ook heel waardevol.”

Marlies positioneert zichzelf bewust als schakel tussen professional en eindklant. “Tuinarchitecten en -aannemers kunnen hun tijd steken in hun corebusiness: het ontwerpen. Ze hoeven geen tijd te verliezen aan het leren van software. We combineren dan gezamenlijk onze tools en vaardigheden: zij zijn goed in ontwerpen, ik in visualiseren. Dat maakt een vaste samenwerking heel waardevol!“

Van kleine stadstuinen tot grote landschapsprojecten

De projecten die Marlies visualiseert variëren enorm. “Het gaat van kleine stadstuinen tot heel grote landschapstuinen. Bij grote projecten is er vaak minder detail, meer gazon en grote vlakken. De kleine stadstuintjes zijn vaak leuker, omdat daar veel meer detail in zit.”

Een hoogtepunt in haar carrière was de samenwerking met een tuinarchitect voor het VTM-programma ‘Goed Geplant‘.

“Het was een wedstrijd tussen twee tuinarchitecten, zes of zeven afleveringen lang. Ik mocht voor alle afleveringen de 3D-beelden leveren. Dat was wel bijzonder om je werk op tv terug te zien.”

Ondanks de diversiteit aan projecten blijft Marlies strikt binnen haar rol. “Ik doe zelf niks aan ontwerp. Ik krijg meestal een gedetailleerde plantenlijst en probeer dat zo realistisch mogelijk weer te geven. Ik breng één-op-één in beeld wat de tuinarchitect heeft ontworpen.”

Technische uitwerking: van 3D naar 2D plannen

Naast visualisaties maakt Marlies complete technische plannen in LayOut, vooral voor tuinaannemers die in de praktijk staan. “Die komen vaak met een handgetekende schets. Ik zet dat om in 3D én in uitvoeringsplannen: matenplannen, hoogteplannen, beplantingsplannen, verlichtingsplannen.”

Haar aanpak in LayOut is even doordacht als in SketchUp. “Als je standaard in LayOut werkt, komt het niet altijd zo professioneel over. Ik speel met styles in SketchUp om mooie plannen te genereren. In LayOut heb ik mijn eigen bibliotheek met scrapbooks waarin mijn volledige huisstijl zit. Als je in SketchUp goed tekent, rollen de plannen er eigenlijk met enkele klikken uit.”

Een geavanceerde techniek die Marlies gebruikt is stacking viewports. “Ik maak in SketchUp aparte scènes voor specifieke details, bijvoorbeeld alleen de boordstenen of een houten constructie. Die scènes leg ik in LayOut in kleur bovenop een zwart-wit grondplan. Zo licht ik de details uit. Hetzelfde doe ik met plantensymbolen. Door viewports te stapelen krijg je een helder beeld waarbij de details echt uitspringen.”

Onmisbare tools: Sandbox, Solid Tools en Artisan

Marlies werkt met een selecte set tools die voor tuinprojecten essentieel zijn. “De Sandbox-tool is onmisbaar voor hoogteverschillen. Zonder die tool zouden hoogteverschillen er absoluut niet natuurlijk uitzien. Je zou ze handmatig moeten tekenen met de Line-tool, maar dan oogt het niet glooiend.”

Wel heeft ze een wens voor verbetering. “Als je Sandbox start vanaf scratch, krijg je een mooi mesh in nette driehoekjes. Maar als je Sandbox gebruikt voor contours, wat ik het meest doe, maakt het een gekke onderverdeling die moeilijk te bewerken is. Bij echt glooiende terreinen gebruik ik soms twee vlakken boven elkaar. Daar zou ik graag verbetering in zien.”

Een verrassende favoriet zijn de Solid Tools. “Die hoor je niet vaak noemen, maar sinds ik ze gebruik, zijn complexe dingen heel gemakkelijk te tekenen. Ik gebruik ze voor raamopeningen in gebogen muren, dakkapellen uitsnijden, maar ook voor haagwolken. Als die tegen een woning moet komen, snij ik het stuk van de woning uit de haag. Daarnaast maak ik met de solid tools heel gemakkelijk een uitsparing voor bijvoorbeeld een zwemvijver in een glooiend terrein.“

Voor organische vormen is de Artisan-plugin onmisbaar. “De golvende haagwolken die nu hip zijn, krijg je met native tools bijna niet mooi getekend. Artisan is complex en ik gebruik misschien maar 10% van wat het kan, maar voor mij is het dagelijks werk.”

AI: experimenteren met de toekomst

Gevraagd naar haar toekomst, denkt Marlies meteen aan AI. “Hetgeen ik nu doe, doe ik heel graag en het werkt goed. Maar als we realistisch zijn, moet ik waarschijnlijk bijsturen.”

Ze experimenteert voorzichtig met AI-functies. “Vooral in de rendersoftware met het verbeteren van beelden, materialen, verlichting en sfeer. In SketchUp is er een nieuwe AI-tool om van een afbeelding een 3D-object te maken. Heel tof, maar het werkt nog niet altijd perfect. Het kan op termijn wel helpen om moeilijke dingen in beeld te brengen, zoals specifieke tuinbeelden bij zwemvijvers.Dit zou later ook een mooie aanvulling kunnen zijn van bijvoorbeeld een plantenbibliotheek.“

Het SketchUp-gedeelte ziet er voorlopig stabiel uit. “Het uittekenen van een project in detail, een bestaande situatie, daar heeft AI nog niet zoveel te zeggen. Maar naar het renderen toe, daar gaan we zien wat de toekomst brengt.”

Van cursist naar trainer: de cirkel is rond

Sinds 2021 is Marlies ook freelance trainer bij Masters in SketchUp, waar ze zelf in 2018 cursist was. “Peter Wuyts (eigenaar Masters in SketchUp, red.) stuurde me een WhatsApp: ‘Ik zie toffe renders van jou op Facebook.’ Zullen we eens bellen?'”Hij vroeg of ik als freelancer trainingen wilde geven. Ik zei meteen ja, maar ook met een klein hartje. Mijn SketchUp-skills waren toen nog niet wat ze nu zijn.”

Het geven van trainingen bleek leerzaam. “Door hier les te geven heb ik zelf heel veel bijgeleerd. De vragen die je krijgt ga je zelf opzoeken. Ondertussen zijn we vijf jaar verder en heb ik samen met een collega-freelancer een speciale training ontwikkeld voor tuinarchitecten en -aannemers.”

Zesdaagse specialistische training voor tuinprofessionals

De training die Marlies en collega Birgit ontwikkelden is uniek in Nederland en België. “Het is een zesdaagse live training voor groepjes van vier personen. We starten met twee dagen standaard workflow, eigenlijk een basistraining met de principes van SketchUp. Dan volgen vier dagen specifiek voor tuinarchitecten en -aannemers.”

De focus ligt op de technische uitdagingen van exterieurs. “Het uittekenen van hoogtes en glooiende vormen is veel complexer dan een rechttoe-rechtaan interieurproject. We behandelen ook hoe je details eruit haalt: aantallen boordstenen, trapblokken. En hoe je SketchUp werkbaar houdt als je 500 planten in je bestand hebt.”

Tussen de lesdagen zit bewust tijd. “Na de eerste twee dagen krijgen ze een maand om intensief te oefenen met hun eigen projecten. Dan pas komen ze terug voor de vier verdiepende dagen. We tekenen dan samen een project van nul, van opmeting tot complete template. Op het einde hebben ze een werkende template met alle scènes, snedes en tags klaarstaan, plus een LayOut-template die daarop aansluit.”

De grootste uitdaging voor cursisten? “Ze willen vaak te veel te snel. We zeggen: begin met de basis, een klein simpel project. Geen hectare-tuin meteen. Maak goede templates en bibliotheken: die zijn goud waard. En oefen! Mensen die na de training twee maanden niks doen en dan met een deadline beginnen, daar loopt het gegarandeerd mis.”

Marlies’ missie: SketchUp bekend maken in de tuinwereld

Marlies ziet een duidelijke missie in haar trainingswerk. “De meeste tuinarchitecten leren in hun opleiding nog altijd AutoCAD of VectorWorks. Ze hebben geen idee wat SketchUp kan. Mijn missie is om te laten zien dat je in één pakket kunt werken: SketchUp plus LayOut. De wisselwerking tussen beide is zo krachtig. Aanpassingen in SketchUp, update drukken, en je plannen staan goed.”

Die integratie tussen 3D-ontwerp en 2D-technische plannen is precies waar veel tuinprofessionals naar zoeken. “Ze hebben behoefte aan alle mogelijke plannen, maar weten niet dat SketchUp en LayOut dat kunnen leveren. Zodra ze dat doorhebben, opent er een wereld.”

Conclusie: van passie naar professioneel bureau

Het verhaal van Marlies illustreert hoe toegankelijk SketchUp is voor mensen zonder formele technische opleiding, maar ook hoe belangrijk gerichte training en gestructureerd werken kunnen zijn voor professioneel gebruik. Van YouTube-tutorials naar 150 projecten per jaar: het laat zien wat mogelijk is met de juiste tools, doorzettingsvermogen en continue ontwikkeling.

Haar succes komt voort uit een heldere positionering: zij visualiseert; tuinarchitecten ontwerpen. Door die focus en haar efficiënte workflow met maatwerk bibliotheken, templates en de integratie tussen SketchUp en haar rendersoftware, heeft ze een waardevol schakelpunt gecreëerd in de tuinbranche.

Voor tuinprofessionals die met 3D-visualisatie en technische plannen aan de slag willen, biedt Marlies’ aanpak concrete handvatten: investeer in opleiding, bouw je bibliotheken op, werk met templates en blijf oefenen. De combinatie van SketchUp en LayOut blijkt een krachtige oplossing voor de unieke uitdagingen van exterieurprojecten.